بایسته های هدفمند کردن یارانه ها ۱) انقلاب برقی!!!!

روند قطع برق با آغاز فصل گرما و تابستان شتاب گرفته و به 4 ساعت در هر شبانه روز رسيده است و ميلياردها تومان از اين بابت به صنايع و مصرفكنندگان كشور خسارت وارد شده و اسباب سختي و مشقت مردم مهيا گرديده است. به گفته متصدیان احتمالا تا پایان شهریور ماه قطعی برق از بین خواهد رفت و روال عادی به جامعه باز می گردد.
گرچه مسئولان تمام تلاش خود را برای کاهش قطع برق خصوصا در مورد صنایع به خرج داده اند و بر اثر تبلیغات موثر رسانه های عمومی مردم هم از مصرف عادی خود کاسته اند. به نظر مي‌رسد با توجه به حجم مصرف ورودي نه تنها تا پايان تابستان قطع برق خاتمه نمي‌يابد بلكه نمي‌توان مانع از قطع برق در فصل زمستان نيز بود .
طبق نظر کارشناسان ایران همواره با کمبود برق مواجه بوده است که هر سال با افزایش نیروگاه های به جبران و لاپوشانی آن می پرداخته اما مجموعه اي از شرايط ، نظام توليد و توزيع برق را دچار بحران نموده است كه به برخي از آنها اشاره مي‌كنم:


*رشد جمعیت طی سال های 65-58 سبب گردیده با هجوم این افراد به بازار کار و ازدواج نیاز به برق برای اشتغال و مسکن روندی تصاعدی به خود بگیرد که به هیچ روی قابل مهار نمی باشد. اگر نگاهی به میزان ساخت وساز در كشور بياندازيم متوجه خواهيم شد كه بخاطر ۱۲۰هزار متر مربع فضاي مسكوني كه تا شش ماه آينده ساخته مي‌شود چه افزايشي را در مصرف شاهد خواهيم بود . اگر اين رقم را در كنار افزايش فضاهاي توليدي و خدماتي در حال راه اندازي بگذاريم عمق اتفاق پيش رو برايمان مشخص خواهد شد.

*روند پرت برق با فرسودگی شبکه هاي توزيع و نیروگاه ها افزایش یافته و اکنون به 9 هزار مگاوات رسیده است . اين ارقام كه بسيار بالاتر از ميزان استاندارد جهاني است خود به بحران برق در ايران كمك كرده است.

*رشد مصرف گرایی در بین عامه مردم موجب افزایش بی رویه استفاده از کالاهای پرمصرف و کم بازده شده است. در حالی که سال های قبل خبری از به کارگیری وسایلی چون مایکروفر، سرخ کن، چای ساز و ... نبود. اما در سالهاي اخير به سبب تبليغات مسحور كننده، استفاده از اين كالاها تا عمق روستاهاي كشور پيشروي كرده است.

*با اجرای سیاست های عدالت محور دولت توزیع برق به مناطق محروم گسترش یافته است.و مناطق دور افتاده و محروم به شبكه برق سراسري متصل شده اند.به طور مثال فقط سیستان و بلوچستان در سال گذشته شاهد رشد بی سابقه افزایش شبکه در طی سال های پس از انقلاب بوده است متاسفانه مشاهده می شود ورود برق به این قبیل مناطق با فرهنگ بهینه مصرف همراه نبوده، به طوری که در بعضی از روستاها و مناطق کپری در هرمزگاه و سیستان بلوچستان که تا چندی پیش بدون هیچ گونه امکانات اولیه زندگی می کردند برای تهویه منازل خود از 2، 3 کولر گازی استفاده مي‌كنند.

*در حالی که در اکثر کشورهای دنیا صنایع انرژی بر سبد مصرف برق خود را از شبکه سراسری جدا کرده ونیروگاه های مستقلی را ایجاد کرده اند. صنایع انرژی بر ایران مانند آلومینیوم سازی و فولاد فشار مصرف خود را بر شبکه سراسری تحمیل می کنند و با وجود درآمد فراوان حاصل از افزایش قیمت تولیدات خود حاضر به پرداخت قیمت واقعی انرژی نیستند.

نمایی که از وضعیت تولید، توزیع و مصرف برق نمایش داده شد نشانگر وجود بحران عنقریب برق در کشور است که باید برای عبور از آن، تدابیری را در کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت انديشيد. در زير به برخي اقدامات كه مي‌تواند براي اين شرايط در نظر گرفت اشاره مي‌كنم:

برنامه های کوتاه مدت:

1.آگاه ساختن توده های مردم از وضعیت پیش رو و سپردن نقش محوری به مردم برای حل معضلات.

2.واردات ، تولید و توزیع گسترده لامپهای کم مصرف و اجبار به استفاده از آنها در واحدهای اداری، تجاری و صنعتی، خدماتی و ...

3.ممنوعیت به کارگیری وسایل پرمصرف مانند لامپ های رشته ای، کولرهای گازی (در شهرهایی که ضرورت ندارد) لامپ های نئون تبلیغاتی در اداراتن دولتی، واحدهای تجاری، صنعتی و خدماتی و ...

4.واردات، تولید، آموزش و استفاده گسترده از سلول های خورشیدی:ابتدا می توان برق معابر سراسر کشور را از شبكه سراسري منفصل و با استفاده از سلولهاي خورشيدي استفاده نمود، سپس با تعمیم آن به مراکز آموزشی، اداری به اين طرح گستردگي بخشيد. برای استفاده خانگی و تجاری مردم می بایست مانند تمام کشورهای پیشرفته این تکنولوژی با تخفیف حداکثری و بصورت اقساط در اختیار مردم قرار داد.

5.ممنوعیت تولید لامپ های رشته ای و وسایل مصرفی غیر استاندارد پر مصرف

۶ـ با ابلاغ بخشنامه ای رئیس هر اداره و مرکز دولتی را مسئول کاهش مصرف برق در آن واحد اعلام نموده و با اعلام شماره تلفنی به مردم از آنها بخواهیم دستگاه های دولتی پرمصرف را معرفی نمایند.بدین شیوه با متخلفین به سخت ترین وضعیت برخورد نماییم می باید مدنظر داشت تا دستگاه های دولتی رویه مصرف گرایی خود را تغییر ندهند ،از توده های مردم  نمی توان انتظار تغییر رفتار داشت. هفته گذشته یکی از ادارات برق تهران اقدام به جمع آوری لامپ های پرمصرف خود نمود اما در همان روز با نصب دهها کولر گازی میانگین مصرف خود را دهها برابر افزایش داد. رطب خورده کی تواند منع رطب کند.

در برنامه های کوتاه مدت نقش مردم و حضور آنها در عرصه تعیین کننده است هرچه توجیه و آگاهی مردم بهتر انجام گیرد، تلاش و همیاری مطلوبتری صورت می گیرد. بدون حضور مردم در صحنه هیچ تحولی صورت نمی پذیرد.

برنامه های میان مدت و بلند مدت

۱ـ با اجرایی شدن سیاستهای اصل 44 نیروگاه ها و شبکه های توزیع برق هم به بخش خصوصی واگذاری می شود. این روند اگر با نوسازی و بهینه سازی نیروگاه های قدیمی و شبکه های توزیع همراه باشد، می تواند پرت برق را به 2000 مگاوات کاهش داده و با بهینه ساختن نیروگاه بر میزان تولید بیافزاید. از سویی دیگر با بهبود فضای کسب وکار می توان به سرمایه گذاریهای کلان بخش خصوصی در تولید برق امیدوار بود.زیرا این صنعت علاوه بر بازار مصرف داخلی از بازار پرسود کشورهای همسایه نیز برخوردار است.

2.واحدهای صنعتی بزرگ وانرژی بر و شهرک های صنعتی مهم می بایست طی سه سال اقدام به احداث نیروگاه های مستقل نمایند تا ضمن کاهش فشار مصرف از شبکه سراسری، خود را برای هدفمند کردن انرژی آماده نمایند. گرچه واحدهای صنعتی موجود از سود دهی بالایی برخوردارند اما به گفته کارشناسان با قطع شدن یارانه انرژی حداقل نیمی از صنایع فولاد غیر اقتصادی می شوند که این نشانگر بیماری مزمن کشور حتی در صنایع  سودده ای مانند فولاد و آلومینیوم است که فقط با بهره وری و اصلاح ساختار تولید از آن رهایی می یابند.

در کنار همه اینها واقعی شدن بهای برق مصرفی در کشور خود به خود در کاهش مصارف غیر ضروری متاثر خواهد بود گرچه بدون آگاهی بخشی و جایگزینی کالای مکمل ممکن است به رفاه مردم آسیب زند که باید مد نظر گیرد.

پیشنهاد می شود برای اجرایی شدن روند تصمیمات فوق ستادی با حضور نمایندگاه دولت،اصناف، تولید کنندگان و نمایندگان مردم در شوراها و مجلس تشکیل شود. این ستاد  می بایست ضمن راهبری تصمیمات فوق بر چگونگی اجرای سیاست ها نظارت کرده ، کاستی ها طرح و پیشنهادات مردم و کارشناسان جمع آوری و در تصمصم گیری تاثیر دهد.

  RSS